Aphex Twin

Drukqs Aphex Twin 25th Anniversary Reissue edition

Toen Aphex Twins vijfde studioalbum Drukqs (gestileerd als drukqs) in oktober 2001 uitkwam, vestigde het zich als een van de meest compromisloze, polariserende en uiteindelijk meest invloedrijke dubbelalbums van elektronische muziek. Met 30 nummers verspreid over 100 minuten staat het nog steeds als het meest markante creatieve keerpunt in de carrière van Richard D. James.

Bij de release werd Drukqs met sterk verdeelde recensies ontvangen. Critici die nog een strak gecomponeerde elektronische uitgave hadden verwacht, in het verlengde van Richard D. James Album uit 1996 of de iconische singles "Come to Daddy" en "Windowlicker", werden verrast door de omvang en onvoorspelbare opbouw van het album. Media zoals Pitchfork en PopMatters vonden dat James zichzelf herhaalde, en beschreven de hectische "drill 'n' bass"-sequenties als een herhaling van de stijl van eind jaren '90, terwijl anderen het contrast bekritiseerden tussen de ultrasnelle breakbeat-nummers van meer dan 180 BPM en de fragiele, minimalistische pianostukken. De lengte van het album werd door sommigen afgedaan als een ongefilterde en chaotische verzameling ideeën – een opvatting die werd versterkt door geruchten dat James de release versnelde nadat hij per ongeluk een USB-drive met honderden onuitgebrachte opnames in een vliegtuig was vergeten.

Mettertijd is Drukqs echter erkend als een meesterwerk van compromisloze innovatie, waarbij James weigerde te kiezen tussen de twee kanten van zijn artistieke expressie. Nummers als "Vordhosbn", "Cock/Ver10" en "Ziggomatic 17" tilden digitale beatprogrammering naar een niveau dat vele jaren vooruitliep op zijn tijd, met extreem complexe ritmes, microsamples, diepe bas en synthlijnen gecreëerd met speciaal ontwikkelde software en tracker-programma's. Tegelijkertijd bevat het album intieme akoestische composities geschreven voor Yamaha Disklavier-piano en geprepareerde piano's. Geïnspireerd door John Cage en Erik Satie plaatste James objecten tussen de snaren van de piano, zodat de mechanische geluiden van het instrument deel werden van de muziek en een unieke verbinding creëerden tussen machine en menselijke uitvoering.

Vandaag de dag wordt Drukqs gerekend tot de hoogtepunten binnen IDM en moderne experimentele compositie. Wat in 2001 werd gezien als gefragmenteerd en ongelijk, wordt nu geprezen als een diep meeslepend en surrealistisch klankuniversum, waar overweldigende energie en fragiele schoonheid naast elkaar bestaan. Het album fungeert tegelijkertijd als de culminatie van Aphex Twins legendarische jaren '90-periode, waarin elementen van Selected Ambient Works, de chaotische breakcore-releases en zijn klassieke melodische gevoel samenkomen en tot het uiterste worden gedreven, vóór de 13 jaar lange albumpauze richting Syro in 2014.

Hoewel Drukqs werd gecreëerd als een monumentaal experiment, werd het meest onverwachte succes van het album het slechts twee minuten durende pianostuk "Avril 14th". Opgenomen op een Disklavier-piano ontwikkelde de eenvoudige en melancholische melodie zich geleidelijk tot een van de meest herkenbare instrumentale werken van de moderne muziek. Het nummer kreeg hernieuwde aandacht via films als Sofia Coppola's Marie Antoinette en Spike Jonze's Her, voordat het een breed publiek bereikte toen Kanye West het samplede op "Blame Game" van My Beautiful Dark Twisted Fantasy in 2010. Sindsdien heeft "Avril 14th" honderden miljoenen streams bereikt op streamingdiensten en is het een vaste soundtrack geworden voor sfeervolle video's, melancholische clips en piano-interpretaties op TikTok en Instagram Reels – en heeft tegelijkertijd een geheel nieuwe generatie luisteraars geïntroduceerd tot het complexe album waaruit het voortkomt.